Руските банки се приклучија на Кинескиот Swift – Дали ерата на доларот е под закана?

Како што некогаш забележа министерот за нафта во Саудиска Арабија, каменото време не завршило бидејќи се потрошија камења. Се чини дека тоа не е ниту дефицитот на алатката ниту нејзините недостатоци кои ја прават застарена, туку изум на нови алатки кои ја прават работата подобро. Со зголемување на конкуренцијата, дали американскиот долар ќе продолжи да биде примарната валута во светот, дали ќе биде само една од неколкуте резервни fiat валути, или криптовалутите ќе станат нов инструмент од кој глобалната економија ја црпи силата?

Зошто е доларот се уште светската валута?

Никој не може да предвиди колку точно ќе трае ерата на доларот. Она што е сигурно е дека има различни групи кои сакаат да заврши поради различни причини. И ако се земат предвид криптовалутите, има еволутивен поттик во таа насока. Биткоинот е алтернатива на сите традиционални валути издадени од владата, од кои доларот е најпрепознатлив.

Американскиот долар е најважната валута уште од последните години од Втората светска војна, кога Bretton Woods  договорот воспостави монетарен систем кој ја формираше основата за меѓународни финансиски трансакции и трговски односи. Ја фиксираше вредноста на доларот во златото и ги врза другите валути на доларот.

Со децении САД ја одржуваа политиката за обезбедување стабилност и ликвидност на глобалната економија преку својата валута. И кога во 70-тите години, администрацијата на Никсон ја прекина директната конвертибилност на доларот во злато, претворајќи ја во fiat пари, доларот стана примарна резервна валута за многу банки и земји ширум светот.

Речиси 50 години подоцна, USD е се уште главната валута во светот и за тоа постојат повеќе причини. Тоа е најчесто користената валута во меѓународната трговија. Често служи како посредничка валута во девизи. Тоа е валута според која главните стоки се вреднуваат и се тргуваат на глобалните пазари, вклучувајќи ги нафтата, златото, пченицата, сојата, шеќерот и кафето.

Доларот е исто така алатка што ја користи САД, главната суперсила, за да го проектира своето влијание низ целиот свет. Така беше долго време – од повоената Европска програма за обнова, позната како Маршалов план, до неодамна изречените санкции против Иран, со цел да се спречи неговиот пристап до конвертибилна валута и да ги отсече неговите банки од меѓународната банкарска мрежа Swift.

Алтернативни системи за прекугранични трансакции

Првата непосредна закана за доминацијата на доларот во глобалниот финансиски систем е желбата на другите големи геополитички играчи да ја ограничат способноста на Вашингтон во ограничувањето на финансиските трансакции и да ја минимизираат својата зависност од валутата отпечатена од Федералните резерви. Имаше повеќе обиди во таа насока во изминатите неколку години.

Русија, на која и се наметнати санкции, веќе има алтернатива за Swift. Системот за пренос на финансиски пораки (SPFS) беше развиен како одговор на предлозите на западот за да се исклучи земјата од Swift по анексијата на Крим. Истиот беше имплементиран во 2014-та година, кога централната банка на Русија, исто така, го лансираше платниот систем Mir, откако на неколку од нејзините банки Visa и Mastercard одбија да им ги даваат нивните услуги.

Минатата есен, Руските власти откриваат дека Москва разговарала со Кина, Иран и Турција за интегрирање на SPFS во нивните финансиски системи. И во март, висок претставник на одделот за меѓународна соработка на централната банка беше цитиран од RT, најавувајќи дека неколку Руски банки се приклучиле на Кинескиот меѓународен систем за плаќање (CIPS), со цел да се олеснат операциите меѓу двете земји.

Други fiat валути се натпреваруваат да бидат замена за доларот

Кинескиот јуан е кандидат за следната голема резервна валута. Во 2016-та година, IMF го додаде ренминби (RMB) во својата кошничка за посебни права на влечење заедно со доларот, еврото, британската фунта и јапонскиот јен. Пекинг активно ја турка употребата на својата валута во меѓународната трговија, особено откако сегашната Американска администрација започна со тековната трговска војна со Кина.

Од минатата година, Кина и Русија разговараа за воведување директни плаќања со јуани и рубљи во нивната билатерална трговија. Руската централна банка купи кинески јуани во вредност од 44 милијарди долари во 2018-та година и според IMF, Москва сега има четвртина од светските резерви на јуани. CBR, исто така, го префрли истиот износ на долари во евра.

Заедничката валута на Европа е уште еден предизвикувач на доминацијата на доларот. Еден пример е неодамна започнатиот трговски механизам дизајниран да ги заобиколи едностраните санкции на САД против Иран. Инструментот за поддршка на трговски размени (Instex), креиран од Германија, Франција и Велика Британија, е клириншка куќа, во која доминираат евра, и која им овозможува на европските компании да тргуваат со Исламската Република.

Намалување на зависноста од петродолари

Instex првично ќе ја поддржи трговијата со стоки кои не се под санкции, како што се фармацевтските и земјоделските производи. Финансиските трансакции поврзани со Иранската нафта сè уште не се дел од аранжманот, но тоа може да се промени во иднина. Техеран е подготвен да се држи според нуклеарниот договор, под услов неговите финансиски трансакции и продажбата на нафта да не се ограничени.

Иранскиот извоз на нафта во Кина исто така беше погоден од повторно воведените санкции на САД. Меѓутоа, Народната Република, која е главен увозник на Иранска нафта, веројатно ќе продолжи да ја купува и да плаќа со јуани. Веќе го прави тоа како дел од договорот со Русија, која се согласи да биде делумно компензирана со Кинески пари за својата нафта.

Минатиот март Кинеската влада покрена јуан-деноминирани нафтени фјучерси на Шангајската меѓународна енергетска берза. Секој договор е за 1.000 барели сурова нафта и според Nikkei Asian Review, трансакциите се дуплирале во втората половина од 2018-та година, достигнувајќи 500.000 договори дневно во декември.

Некои дигитални конкуренти на американскиот долар

Исто така, беше објавено дека Иран активно развива сопствена алтернатива на Swift, а Иранските официјални претставници разговараа со претставници на неколку други земји за воведување на криптовалути во нивните трговски односи. Иранска дигитална монета поврзана со локалната валута, риал, веќе некое време е во развој.

Венецуела е уште еден голем извозник на нафта под санкции на САД. Проблематичната јужноамериканска земја се обидува да ги убеди партнерите да ја прифатат криптовалутата поддржана со нафта, наречена Petro. Сепак, нејзините сојузници Русија и Белорусија одбија такви предлози. Сепак, владата на претседателот Мадуро сега ја нуди монетата издадена од државата како пресметковна единица во нафтениот картел ОPEC.

Русија разговараше за воведување на заедничка дигитална монета во рамките на Евроазиската економска унија и BRICS, каде што соработува со Кина, Индија, Бразил и Јужна Африка. Некои официјални претставници во Москва веруваат дека меѓународната криптовалута може да се користи како пресметковна единица помеѓу членовите на овие организации. Дигиталната рубља има свои поддржувачи меѓу Руската политичка елита.

Биткоин и еволутивниот пристап

Повеќето од овие предизвикувачи на доларот – без разлика дали тоа е јуанот во Пекинг, Франкфуртското евро, крипторубљата на Кремљ, дигиталниот ривал на Техеран или Petro-то на Боливарската република – имаат едно нешто заедничко: тие се државни валути и сите тие имаат слични квалитети и недостатоци како американскиот долар.

Децентрализираните криптовалути имаат свои недостатоци, доколку тие почнат да се користат како резервни или глобални валути. Сепак, многу од овие недостатоци може да се препишат на нивниот ран период. Земете ја нестабилноста како пример, која значително се намали во изминатата година. Тоа е веројатно да стане долгорочен тренд со растечкото усвојување и појавата на повеќе крипто инструменти и пазари.

За биткоин да стане новата примарна валута во светот, мора да помине одредени тестови. Прво, главните играчи мора да започнат со вреднување и тргувањето на главните стоки во криптовалути. Тоа значи дека валутниот статус на дигиталните монети мора да преовладува над нивните стоковни карактеристики. Криптовалутите, исто така, мора да обезбедат ефтини, брзи и безбедни прекугранични трансакции во големи количини.

Биткоин е феномен кој обезбедува еволутивно решение за проблемите поврзани со fiat валути кои се прилагодени кон интересите на нивните издавачи. Неговата еквидистанца од различни влади, всушност, може да помогне да се изгради поголема доверба во резервна валута. Дали оваа нова алатка ќе ја добие таа доверба е отворено прашање кое ниту еден орган нема да може да го одговори.

Leave a comment